Ðã thành một thông lệ truyền thống từ nghìn đời nay, người Việt Nam, dù ở trong nước hay ngoài nước cứ đến những ngày này lại hướng về Ðền Hùng (Phú Thọ), bái vọng Ðất Tổ trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương. Câu ca dao xưa truyền lại: Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba, như một sự nhắc nhở con cháu, trong bộn bề công việc, mưu sinh đều nhớ tới ngày tưởng nhớ, tri ân Tổ tiên và các bậc tiền hiền đã có công dựng nước, khai sáng, khẩn hoang, xác lập bờ cõi từ máu, từ mồ hôi, công sức lao động nghìn đời, để hôm nay Ðất mẹ Việt Nam trải dài từ đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ đến Hoàng Sa, Trường Sa, những điểm cực đông của Tổ quốc trên đại dương mênh mông.

Những triều đại Hùng Vương mở đầu dựng nước đã xây dựng nền móng của đất nước. Những truyền thuyết dân gian còn lưu truyền đến ngày nay cho thấy, một thời kỳ văn minh trong buổi đầu dựng nước của dân tộc. Với  sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đến thời đại Hồ Chí Minh, chúng ta đã từng bước phát hiện ra những di chỉ khảo cổ học để chứng minh thực tiễn của thời đại Hùng Vương trong lịch sử - là bước tiếp nối quá trình phát triển của lịch sử hình thành con người trên đất nước Việt Nam. Chúng ta không những tự hào vì có một thời đại mở đầu dựng nước, mà còn tự hào hơn vì Việt Nam là một trong những quê hương phát tích của loài người. Những chứng tích tìm thấy về thời đại đồ đá ở Thanh Hóa, Hòa Bình, Lạng Sơn đến Sơn Vi, Lâm Thao, cho thấy cả quá trình phát triển của con người nguyên thủy trên đất nước Việt Nam từ thời đồ đá cũ sang đồ đá mới và tiếp theo con người tiến bộ hơn đã phát hiện ra đồ đồng và đồ sắt qua những di chỉ khảo cổ ở Phùng Nguyên, Gò Mun (Lâm Thao), xóm Rền Gia Thanh  (Phù Ninh) và đặc biệt là ở làng Cả, Thanh Ðình (Việt Trì).

Thời đại Hùng Vương là thời kỳ mở đầu dựng nước, mặc dù trình độ kinh tế, văn hóa và tổ chức xã hội còn ở mức sơ khai, nhưng trong quá trình phát triển của lịch sử đã tạo dựng nên những truyền thống quý báu của dân tộc ta: Cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất; đoàn kết để chiến thắng thiên tai địch họa và dũng cảm kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm... Những truyền thống quý báu đó là nguồn sức mạnh giúp dân tộc ta vượt lên mọi khó khăn thử thách trong thời đại ngày nay, để chiến thắng kẻ thù xâm lược và xây dựng đất nước ngày càng hùng mạnh, có vị thế trên trường quốc tế. Nhìn nhận về thời đại Hùng Vương trong lịch sử dân tộc, sách lịch sử Việt Nam của Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1971 có viết: "Thời kỳ Văn Lang, thời kỳ Hùng Vương là một giai đoạn trọng yếu của lịch sử Việt Nam. Chính trong thời kỳ này đã xây dựng nền tảng dân tộc Việt Nam, nền tảng văn hóa Việt Nam và truyền thống tinh thần Việt Nam".

Ðể tôn vinh thời đại mở đầu dựng nước của dân tộc Việt Nam, cha ông ta từ lâu đã xây dựng các đền đài thờ tự các Vua Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh và thế hệ hôm nay tiếp tục quan tâm đầu tư tu bổ, tôn tạo các ngôi đền thờ Vua Hùng và xây dựng thêm các ngôi đền mới để thờ tự các bậc tiền nhân có công dựng nước. Ðồng bào cả nước đã và đang đóng góp tiền bạc, công sức và trí tuệ để tham gia tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử Ðền Hùng thêm phần khang trang to đẹp, nhằm tri ân công đức Tổ tiên và xây dựng Ðền Hùng xứng tầm với một thời đại mở đầu dựng nước.

Hội Ðền Hùng năm nay có  nhiều nét đổi mới, mời gọi con cháu Lạc Hồng cùng về dự. Lễ hội đã bắt đầu từ ngày 6-3 âm lịch với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, du lịch, thể thao tưng bừng, nhộn nhịp cùng các trò chơi dân gian sinh động, hấp dẫn. Sáng  3-4, tại sân lễ hội, tỉnh Phú Thọ đã tiếp nhận và trưng bày chiếc bánh chưng khổng lồ hình lập phương mỗi cạnh 1,8 mét, tượng trưng cho 18 đời Vua Hùng được xếp từ 6.000 chiếc bánh chưng nhỏ của Công ty Mai Linh dâng lên Quốc Tổ. Trong khi đó, tại ngã ba sông Lô và sông Hồng qua TP Việt Trì là hội thi bơi chải Bạch Hạc sôi động, thu hút hàng nghìn người xem. Buổi tối, khắp nơi rộn rã chương trình ca múa nhạc của các đoàn nghệ thuật quần chúng và một số đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp trong và ngoài nước.

Sáng hôm nay 10-3 âm lịch, lễ Giỗ Tổ Hùng Vương sẽ chính thức diễn ra với nghi thức đã thống nhất trong cả nước, có sự tham gia dâng hương của các đồng chí lãnh đạo Ðảng, Nhà nước và lãnh đạo tỉnh Phú Thọ, đơn vị chủ trì tổ chức lễ Giỗ Tổ năm nay.

* Ngày 3-4, tại Bảo tàng Tiền Giang, Tỉnh ủy, HÐND, UBND, UBMTTQ tỉnh Tiền Giang đã tổ chức trọng thể Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương. Ðây là năm thứ hai Tiền Giang tổ chức Lễ Giỗ Tổ Vua Hùng. Giỗ Tổ Hùng Vương năm nay được tỉnh tổ chức trọng thể, an toàn và tiết kiệm. Nghi thức tưởng niệm long trọng, tạo không khí tưởng niệm thiêng liêng, hướng về cội nguồn. Các hoạt động văn hóa trong ngày Giỗ Tổ lành mạnh, phong phú, hấp dẫn, đáp ứng yêu cầu giáo dục và yêu cầu thẩm mỹ của thời đại mới. Sau nghi thức lễ chính trong ngày 3-4, Ban Tổ chức tiếp tục tiếp đón cán bộ và nhân dân đến dâng hương tưởng niệm Vua Hùng từ 7 giờ 30 đến 22 giờ ngày 4-4 (10-3 âm lịch) tại Bảo tàng tỉnh. Nhân dịp này, Bảo tàng Tiền Giang cũng đã khai mạc "Khu Triển lãm nông cụ Tiền Giang" và kết hợp với thành viên Câu lạc bộ UNESCO nghiên cứu sưu tầm cổ vật Việt Nam là Nguyễn Trọng Cơ và Ung Thanh Dũng giới thiệu, trưng bày hơn 100 hiện vật quý hiếm, có niên đại cách nay từ hai nghìn năm đến năm nghìn  năm gồm ba trống đồng Ðông Sơn được phát hiện vào thập niên 90 của thế kỷ trước tại tỉnh Thanh Hóa và các cổ vật khác như một số loại binh khí bằng đồng, các loại trang sức, các loại rìu có vai và không vai bằng các loại đá khác nhau, trong đó có các loại rìu và đục đá thuộc loại hiếm của Việt Nam... giúp người xem hiểu biết sâu rộng hơn về diện mạo văn hóa Việt Nam thời đại Hùng Vương. Cuộc trưng bày trống đồng Ðông Sơn và các cổ vật thời đại Hùng Vương kéo dài đến ngày 1-6.

* Ngày 2-4, tại Ðình Lương Khế (phường Thống Nhất, thị xã Kon Tum), UBND tỉnh Kon Tum đã tổ chức lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng nhân ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.

Nhân dịp này, nhân dân trên địa bàn dâng bánh chưng, bánh dày, hương, hoa, lễ vật kính dâng lên các Vua Hùng. Các bô lão địa phương, đông đảo nhân dân trên địa bàn đến thắp hương vọng bái Vua Hùng theo tín ngưỡng dân gian với nghi thức trang trọng nhất.

Ðình Lương Khế là một trong 64 ngôi đình tiêu biểu nhất Việt Nam và được xây dựng sớm nhất ở Tây Nguyên (xây dựng vào năm 1911). Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương là một hình thức sinh hoạt cộng đồng làng đã được dân làng Lương Khế tổ chức từ rất lâu và đã trở thành truyền thống của làng. Tuy nhiên, đây là lần đầu  UBND tỉnh Kon Tum tổ chức Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, biết ơn sâu sắc các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước, giáo dục đạo lý "uống nước nhớ nguồn".